Evlerde uzun süre saklanan, kullanılmayan veya son kullanma tarihi geçen ilaçlar, insan sağlığı ve çevre açısından çeşitli riskler oluşturabiliyor. Özellikle tarihi geçmiş ilaçların kullanılıp kullanılamayacağı vatandaşların en çok merak ettiği konular arasında yer alırken uzmanlar, bu tür ürünlerin doktor veya eczacı değerlendirmesi olmadan kullanılmaması gerektiğine dikkat çekiyor.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), ilaçların ambalajlarında belirtilen son kullanma tarihinden sonra güvenli ve etkili kalacağının garanti edilemeyeceğini bildiriyor. Zaman içerisinde bazı ilaçların etkinliğinin azalması, tedaviden beklenen sonucun alınamamasına neden olabiliyor. Özellikle düzenli ilaç kullanımını gerektiren hastalıklarda bu durum daha ciddi sonuçlar doğurabiliyor.
Son kullanma tarihi geçen her ilacın mutlaka zehirlenmeye yol açmadığı belirtilse de ürünün içeriği, saklama koşulları ve son kullanma tarihinin üzerinden geçen süre risklerin değerlendirilmesinde önem taşıyor. Sıvı ilaçlar, antibiyotikler ve özel saklama koşulları gerektiren ürünlerde daha dikkatli olunması gerekiyor.
İlaçların saklandığı ortam da güvenilirlik açısından belirleyici unsurlar arasında bulunuyor. Yüksek sıcaklık, nem ve doğrudan güneş ışığına maruz kalan ilaçların yapısı bozulabiliyor. Bu nedenle son kullanma tarihi henüz geçmemiş ürünlerin bile uygun olmayan koşullarda saklanması, etkinliklerini olumsuz etkileyebiliyor.
İlaç atıklarının çevreye verdiği zararlar da dikkat çeken bir diğer konu olarak öne çıkıyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ilaç atıklarının uygun olmayan yöntemlerle toplanmasının ve bertaraf edilmesinin çevreye zararlı maddelerin karışmasına neden olabileceğini belirtiyor.
Özellikle kullanılmayan ilaçların lavaboya dökülmesi veya evsel atıklarla birlikte çöpe atılması, ilaç kalıntılarının su kaynaklarına ve çevreye ulaşması açısından risk oluşturabiliyor.
Türkiye'de evlerden çıkan atık ilaçların belirlenen toplama noktalarına ve atık getirme merkezlerine teslim edilmesi öngörülüyor. Vatandaşlar, yaşadıkları bölgede ilaç atıklarının hangi noktalarda toplandığını ilgili belediyelerden öğrenebiliyor.
Uzmanlar, evlerde bulunan ilaçların belirli aralıklarla kontrol edilmesini, son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin yeniden kullanılmamasını ve bütün ilaçların çocukların ulaşamayacağı güvenli alanlarda saklanmasını öneriyor.
Yanlışlıkla tarihi geçmiş ilaç kullanan kişilerin ise ilacın türüne, kullanılan miktara ve ortaya çıkan belirtilere göre sağlık uzmanından değerlendirme alması önem taşıyor. Tedavinin sürdürülmesi veya ilacın değiştirilmesi konusunda doktor ya da eczacıya danışılması gerektiği belirtiliyor.
