Eskişehir’in Odunpazarı ilçesine bağlı Demirli Mahallesi’nde faaliyet gösteren Eczacıbaşı Esan Holding’in bentonit madenine yönelik kapasite artışı projesi, mahkeme kararıyla durduruldu. Eskişehir Doğa ve Yaşam Platformu üyeleri, mahalle muhtarları, meslek odası temsilcileri ve çevre savunucuları, alınan kararı değerlendirmek üzere bir araya geldi. Açıklamalarda, maden faaliyetlerinin bölgedeki ormanlık alanlar, su kaynakları, ekosistem ve insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekildi.
Eskişehir Doğa ve Yaşam Platformu adına konuşan Cevat Aydemir, Demirli Mahallesi’nde kapasite artışına karşı yürütülen mücadelenin 2025 yılında başladığını belirtti. Aydemir, mahalle sakinlerinin maden faaliyetlerine yönelik itirazlarını dile getirdiğini ve kapasite artışının durdurulması için ilgili kurumlara dilekçeler verildiğini ifade etti.
Dilekçelerde, maden sahasının mahalleye doğru genişlediği ve projenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki taleplerin yer aldığını söyleyen Aydemir, başvurularına henüz yanıt alamadıklarını kaydetti.
“DEMİRLİ MAHALLESİ’Nİ MADENİN YUTMASINA ENGEL OLACAĞIZ”
Cevat Aydemir, 2026 yılının Mayıs ayında maden sahasında meydana gelen göçüğün ardından bölgedeki riskleri yeniden gündeme taşıdıklarını belirtti. Aydemir, kapasite artışının ormanlık alanların daha fazla zarar görmesine neden olacağını savunarak mahkeme kararının önemli bir kazanım olduğunu dile getirdi.
Aydemir, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“Odunpazarı ilçemize bağlı Demirli Mahallesi'ndeki Eczacıbaşı Esan Holding'in Bentonit Maden Ocağı'nın kapasite artışı sonucunda aldığımız kazanımla ilgili birkaç aktarım yapmak istiyoruz.
Biz Eskişehir kamuoyuna Demirli Mahallesi'nde daha önce neler yaşandığına ilişkin birkaç aktarım yapalım. İlk defa 2025 Temmuz ayında Demirli Mahallesi'ne gitmiştik. Orada bütün köyün itirazları, bütün köyün oradaki madenin yapılmaması yönünde haykırışları vardı. Bunu duyduk.
Oraya gittiğimizde yaşananların ardından Eskişehir şehir merkezinde, Valilik önünde, Demirli Mahallesi'nden, çevre mahallelerden ve şehir merkezinden katılan dostlarımızla birlikte Eskişehir Valiliği'ne, Çevre İl Müdürlüğü'ne sunulmak üzere dilekçelerimizi vermiştik.
Bu dilekçelerde Demirli Mahallesi'ndeki şirketin istediği kapasite artışının durdurulmasını talep etmiştik. Madenin artık Demirli Mahallesi'ni yutacak dereceye geldiğini dillendirmiştik. Bu nedenlerle projenin iptalini istemiştik. Ancak Çevre, Şehircilik İl Müdürlüğü ve Valilik dilekçelerimize henüz yanıt vermiş değiller.
Sonrasında, 2026 Mayıs ayında, aslında yakın zamanda, aynı madende bir göçük oldu. Bir göçme meydana geldi. Onu da şöyle dillendirmiştik: 'Erzincan İliç olmasın Demirli Mahallesi.'
Çünkü hemen köyün yamacında olan bir madenden bahsediyoruz. O maden öyle bir hal almış ki oradaki geniş çam ormanlarının tamamının kesilmesiyle bembeyaz bir bozkır üretilmiş. Bu şekliyle bile kapasite artışı isteniyor. Yani 'Bu alan bize yetmiyor, daha çok ağaç keselim, daha çok ormanı katledelim' anlayışıyla Eczacıbaşı Esan, bu kapasite artışıyla orada bir katliam gerçekleştirecekti.
Biz bunun önüne geçmek için defalarca şehir merkezinde konuyu dillendirdik ve hukuki mücadele başladı. Dolayısıyla geçen hafta aldığımız haberle mahkemenin bu kapasite artışını durdurduğunu öğrenmiş olduk.”
MAHALLE MUHTARLARINDAN KARARA DESTEK
Demirli Mahallesi Muhtarı Abdullah Mermer, maden ocağının genişlemesine karşı 2025 yılında mücadele başlattıklarını belirterek vatandaşların verdiği dilekçelerin dikkate alınmadığını ifade etti. TEMA Vakfı aracılığıyla yürütülen hukuki süreç sonucunda mahkeme kararının kendilerine ulaştığını söyleyen Mermer, kararı büyük bir sevinçle karşıladıklarını dile getirdi.
Abdullah Mermer, maden sahasının rehabilite edilmesini temenni ederek şu ifadeleri kullandı:
“Buraya toplanma sebebimiz, bildiğimiz üzere mahallemizde bulunan bentonit ocağının genişlemesiyle ilgiliydi. Bununla ilgili 2025 yılında, başkanımın da bahsettiği gibi, bir mücadele başlattık. Mücadele sonucunda bizim için çok net bir bilgi olmadı. Yani bilgi derken şöyle, verdiğimiz dilekçeler dikkate alınmadı.
Bunun sonucunda TEMA Vakfı vasıtasıyla bir mahkeme kararı ortaya çıktı ve birkaç gün önce sevindirici haber bize ulaştı. Biz yeniden doğmuş gibi bir sevinç içindeyiz. Bu çalışmalarda emeği geçen herkese ayrı ayrı teşekkür ediyorum.
İnşallah karara bağlı olarak oranın rehabilite edilmesi konusunda da düzgün bir yol izlenir diye düşünüyorum. En kısa zamanda rehabilite edilmesini temenni ediyorum. Şimdilik söyleyeceklerim bu kadar.”
Seklice Mahallesi Muhtarı Enver Furtın ise doğal yaşamın yer altı zenginliklerinden daha önemli olduğunu vurguladı. Furtın, su, oksijen ve doğal yaşamın korunması gerektiğini belirterek mahkeme kararında emeği geçenlere teşekkür etti.
Furtın, “Doğanın üstündeki yaşam, yer altı zenginliğinden çok daha kalitelidir. Bunu biraz açacak olursak, doğada yeşilimiz, hayvanımız ve her türlü imkanımız var. Fayanssız yaşayabiliriz, altınsız yaşayabiliriz ama oksijensiz, susuz ve doğal yaşam olmadan nefes almamız mümkün değildir.” ifadelerini kullandı.
MAHALLE SAKİNLERİ ORMANLARIN YENİDEN YEŞİLLENDİRİLMESİNİ İSTİYOR
Demirli Mahallesi sakinlerinden Ayşe Azgezen, maden faaliyetlerinin köy yaşamını olumsuz etkilediğini ve özellikle ağaç kaybı nedeniyle hayvancılığın zorlaştığını belirtti. Mahkeme kararının kendilerini mutlu ettiğini söyleyen Azgezen, kaybedilen ormanlık alanların yeniden kazanılması gerektiğini ifade etti.
Ayşe Azgezen, “Köyümüzdeki maden maalesef bizim köy hayatımızı çok etkiliyor. Neden derseniz, en çok ağaçlarımızı kaybettik. Dolayısıyla hayvancılıkta çok zorlanıyoruz. Bu yüzden sevindirici haber bizi çok mutlu etti. Mücadeleye başladığımız andan itibaren bir sonuca ulaşamayacakmışız gibi hissetmiştik. Ama destekleriniz için çok teşekkür ediyorum.
Güzel bir sonuca ulaştık. İnşallah daha da güzel sonuçlar olur. Çünkü kaybettiğimiz ağaçlık alanın tekrar kazanılması lazım. Orada gerçekten çok büyük bir kayıp var. Bizim çocukluğumuzdaki o ormanlık alan maalesef yok oldu. İnşallah orayı tekrar yeşillendirmek adına güzel adımlar atarız diye düşünüyorum.” dedi.
Demirli Mahallesi’nden Fatma Akalan da kararı öğrendiğinde çok mutlu olduğunu ifade etti.
TABİP ODASI: “BU YALNIZCA BİR ÇEVRE SORUNU DEĞİL”
Eskişehir Bilecik Tabip Odası Başkanı Nazan Aksaray, mahkeme kararının yalnızca Demirli Mahallesi için değil, Türkiye genelinde doğa ve yaşam alanlarını korumaya yönelik mücadele açısından da önemli olduğunu belirtti.
Maden faaliyetlerinin ekosistem ve insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çeken Aksaray, bentonit madeninde bulunan kristalize silika içeren kuvarsın uluslararası kanser kuruluşları tarafından Grup 1 kanserojen olarak kabul edildiğini ifade etti.
Aksaray, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“Bu gerçekten çok güzel bir haber. Üst üste güzel haberler alıyoruz. Hemen geçtiğimiz hafta Alpagut için yürütmeyi durdurma kararını aldık. Bu güzel haberler, ülkede de bir heyecan dalgasının yayılmasına vesile oluyor. Biliyorsunuz, ülkemizin dört bir tarafında madenciliğe karşı köylüler ve doğa ve yaşam mücadelesi veren dostlarımızla hep birlikte mücadele ediyoruz. Dolayısıyla bu haber yalnızca burayı ilgilendirmiyor, tüm ülkemizi ilgilendiriyor. O nedenle ayrıca çok önemli.
Biz de Eskişehir Bilecik Tabip Odası olarak en başından beri bu sürecin içerisindeyiz. Çünkü bu yalnızca bir çevre sorunu değil. Biraz evvel dostlarımızın da söylediği gibi ekosistemi ve insan sağlığını ilgilendiren çok önemli bir halk sağlığı sorunundan bahsediyoruz.
Dolayısıyla bu karar bize neyi kazandırdı? Havamızı, suyumuzu, toprağımızı, yaşam alanlarımızı ve sağlığımızı. Bunları kaybetmekten endişe ettiğimiz için mücadele veriyorduk.
Şimdi Kasım ayı, Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı. Akciğer kanseri konusunda farkındalık oluşturmak için sokaklara çıkıp broşür dağıtmak bizim gerçek mücadele yöntemimiz olmamalı. Ne yapmalıyız? İnsanların hiç hastalanmaması için topyekün mücadele etmeliyiz.
Burada endişe ettiğimiz en önemli hastalıklardan bir tanesi neydi? Bentonit dediğimiz madenin içerisinde kuvars olarak bilinen, kristalize silika içeren ve uluslararası kanser kuruluşları tarafından Grup 1 kanserojen olarak kabul edilen bir maddeden bahsediyoruz. Dolayısıyla buna karşı verdiğimiz mücadele, aynı zamanda önemli bir kanser mücadelesidir.
Ayrıca orada titanyum oksit var, başka radyoaktif maddeler var, ağır metaller var. Bunların hepsine dokunulmamış olması büyük bir halk sağlığı kazanımı oldu.
Ben bu noktada emeği geçen herkese çok teşekkür etmek istiyorum. Her ne kadar o grubun içerisinde olsam da arkadaşlarımızın sahada verdiği mücadeleyi çok iyi biliyorum.
Biz bu davaya aynı zamanda müdahil olmak için başvurduk. Ancak maalesef yerel mahkeme, anlamadığımız bir şekilde müdahil olma talebimizi reddetti. Buna rağmen hukuki ve fiili mücadelenin her zaman içerisinde olacağız.
Eskişehir Bilecik Tabip Odası olarak herkese hayırlı olsun. Bu haber için çok mutluyuz.”
ZİRAAT MÜHENDİSLERİ ODASI: “TOPRAK, SU VE EKOSİSTEM BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMELİ”
TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Eskişehir Şube Başkanı Selma Güder, Demirli Mahallesi’nin bulunduğu bölgenin su kaynakları ve verimli topraklarıyla önemli bir ekosisteme sahip olduğunu belirtti. Madencilik faaliyetlerinin verimli topraklara zarar verebileceğine dikkat çeken Güder, doğal yaşamın korunmasının öncelikli olması gerektiğini söyledi.
Güder, “Neden kıymetli, neden değerli? Çünkü insanoğlundan, canlılardan daha değerli hiçbir şey olamaz. Ben bu değeri toprağın içinde de sorguluyorum.
Eskişehir'e yaklaşık 35 kilometre uzaklıkta, Türkmen Dağları'na yakın, su kaynaklarının bulunduğu, verimli topraklara sahip o bölgede ekosistemin ve doğanın bu şekilde zarar görmesine bizler de karşı çıktık. Doğa ve Yaşam Platformu içerisinde, aynı zamanda TMMOB İl Koordinasyon Kurulu ve Ziraat Mühendisleri Odası olarak bu mücadelede yer aldık.
Bugün bu mutlu günü hep birlikte anlamlandırıyoruz. Dün beni köyden pek çok kişi aradı. Bugün de burada bulunanlar teşekkürlerini iletti. Bu teşekkürler hepimize yönelikti.
Neden derseniz, topraklarımız her geçen gün sanayi faaliyetleri ve insanların yerleşim alanlarının genişlemesi nedeniyle azalıyor. Özellikle verimli topraklarımız bu faaliyetlere açılıyor. İşte burada toprakların zarar görmesine neden olan faaliyetlerden bir tanesi de madencilik.
Şimdi burada en önemli şey nedir? Tabii ki topraklarımız. Hele hele verimli topraklarımız söz konusu olduğunda suyu, toprağı, havayı ve ekosistemi birlikte değerlendirmek zorundayız.
Eskişehir'de 221 tane endemik bitki türü var. Demirli'deki o coğrafyada bu bitkilerin her birini görememiş olsak da o güzel havayı teneffüs ettik. O doğayı, o toprakları yakından gördük.
Bu toprakların ve bu coğrafyanın korunması yönünde başarılı bir sonuç alınmasından bizler de mutluyuz. Bu mutluluğumuzu sizlerle paylaşıyoruz.
Tarımdan, insan sağlığından ve hocamızın da ifade ettiği gibi yaşamdan daha önemli hiçbir şey olamaz.” dedi.
EKOLOJİ DERNEĞİ: “DOĞAL ORMANLAR FİDAN DİKİLEREK GERİ GETİRİLEMEZ”
Eskişehir Ekoloji Derneği Yönetim Kurulu üyesi Mert Yedek, mahkeme sürecinde bilimsel veriler ve bilirkişi raporları doğrultusunda mücadele yürütüldüğünü belirtti. Yedek, kapasite artışı kapsamında 166 hektarlık ÇED alanının 117 hektarının ormanlık alan olduğunu ve bölgede 60 binin üzerinde dikili ağaç bulunduğunu ifade etti.
Yedek, doğal ormanların yalnızca ağaç sayısından ibaret olmadığını, karbon tutma kapasitesi, su kaynaklarını koruması, toprağı muhafaza etmesi ve yaban hayatına yaşam alanı sağlaması bakımından önemli olduğunu söyledi.
Mert Yedek, maden sahasında yaşanan göçük ve pasa depolama alanına ilişkin değerlendirmelerde de bulundu. Projede 32 milyon ton ilave pasa öngörüldüğünü, pasa depolama alanında geçirimsiz tabaka planlanmadığını ve yer altı sularına yönelik etkilerin yeterince değerlendirilmediğini ileri sürdü.
Yedek, kapasite artışı projesine ilişkin sağlık etki değerlendirmesinin yapılmadığını ve toz emisyonlarının gerektiği gibi belirlenmediğini savunarak mücadelenin insan sağlığını koruma amacı taşıdığını dile getirdi.
Konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“Eskişehir adına büyük bir kazanım elde edildiği için bugün yine burada mutluyuz, gururluyuz. Arkadaşlarımız çok mütevazı davrandılar ama bilirkişi keşfi sırasında hem bilimsel veriler ışığında hem de fiili mücadeleyle oldukça çetin bir mücadele verdiler. Uzun yıllardır o şirketin bölgeye verdiği zarara karşı mücadele ediyorlar ve seslerini duyurmaya çalışıyorlar. Bugün en azından yargı kararıyla bu insanların sesi olabildiğimiz için çok mutluyuz.
Geçen hafta Alpu Ovası, Atalan bölgesindeki maden projesinin durdurulması kararıyla da sevinçliydik. Eskişehir'i delik deşik etmek isteyen bir zihniyete karşı mücadele ettiğimizi burada belirtmek istiyoruz.
Bir yandan iklim değişikliğiyle mücadele ettiğini söyleyenlerin, diğer yandan Eskişehir'in topraklarını delik deşik ederek mevcut durumu daha da kötüleştirdiğini görüyoruz. Arkadaşlarımızın da ifade ettiği gibi 166 hektarlık ÇED alanının içerisinde 117 hektarlık bir orman alanı bulunuyor. Bu orman alanında 60 binin üzerinde dikili ağaç var. Bölge halkı bütün bu ağaçların kesilmesi gerçeğiyle karşı karşıyaydı. Bu insanlar ormanlarını kaybetmemek için mücadele ettiler.
Orman vasfının korunması için verilen bu mücadele, doğa ve yaşam alanlarını koruma mücadelemizin önemli kazanımlarından biridir. Kesilmek istenen bu ormanların başka bir yerde fidan dikilerek geri getirilemeyeceğini bilimsel veriler ve bilirkişi raporunun ortaya koyduğu değerlendirmeler doğrultusunda ifade etmek istiyoruz.
İnsanların, doğal bir ormanın başka bir yerde fidan dikilerek yeniden oluşturulamayacağını görmesi gerekiyor. Çünkü orman yalnızca ağaç sayısından ibaret değildir. Karbon tutma kapasitesi, su kaynaklarını koruması, toprağı muhafaza etmesi ve yaban hayatına yaşam alanı sağlaması bakımından önemli bir varlıktır. Biz bugün bu varlığı korumuş olduk. Ağaç veya fidan dikerek bu doğal varlığın geri getirilebileceğini düşünenlere karşı da bunu ifade ediyoruz.
Bu alan aynı zamanda biyolojik çeşitliliğin bulunduğu bir bölge. Ancak rapora baktığımızda biyolojik çeşitlilik çalışmasının yalnızca bir günlük saha çalışmasına dayandığını görüyoruz. Bir günlük saha çalışmasıyla dört mevsimin koşullarının değerlendirilmesinin mümkün olmadığını biliyoruz.
Bilirkişi keşfine gittiğimizde, arkadaşlarımızın da belirttiği gibi, sahada yedi gün önce bir maden kazası yaşanmıştı. Madenin pasa depolama alanında çökme ve kayma gerçekleşmişti. Bilirkişi raporunda da bu kayma tespit edilmişti.
Ancak burada iki önemli ayrıntı var. Bu alana 32 milyon tonluk ilave pasa eklenecekti. Ayrıca pasa depolama alanında geçirimsiz bir tabaka öngörülmemişti.
Yani pasa depolama alanının su, hava ve toprakla etkileşime girmesi durumunda yeraltı sularının nasıl etkileneceğine ilişkin herhangi bir hesaplama yapılmamıştı. Geçirimsiz bir tabaka düşünülmemişti. Madencilik faaliyetinin bu etkilerine ilişkin bilimsel bir veri de sunulmamıştı.
Biz bugün aynı zamanda buna karşı verdiğimiz mücadeleyi kazandık. Ancak kaybettiğimiz bir nokta da var. O madende bir kaza meydana geldi.
Bilirkişi keşfine gittiğimizde şirket, fazla yağış miktarının bu şekilde bir stabilite kaybına yol açabileceği yönünde savunma yaptı. Bakanlık yetkilileri ise maden kazasının yaşandığı alanda dahi projeyi savunmaya devam ediyordu.
Biz bakanlığın bu yanlı tutumuna karşı da mücadele ettik ve kazandık. Aslında ÇED olumlu kararlarının bilimsel değerlendirmelerden uzaklaşarak usuli işlemlerin yerine getirildiği bir onay mekanizmasına dönüştüğünü de görüyoruz. Çünkü ÇED olumsuz kararlarını göremiyoruz.
Bugün verdiğimiz mücadele aynı zamanda insanların sağlık hakkı mücadelesidir. Hocamız da bahsetti. Dosyada herhangi bir sağlık etki değerlendirmesi yapılmamış. Toz emisyonları gerektiği gibi belirlenmemiş.
Biz insanların sağlık riskleriyle karşılaşmasını önlemek için mücadele ediyoruz. İnsanlar kaza geçirdikten, hayatlarını kaybettikten veya kanser olduktan sonra harekete geçilmesini istemiyoruz. Önleyici bir yaklaşımın hayata geçirilmesi için mücadele ediyoruz. Bunun bilimsel literatürde de yer bulması için çaba gösteriyoruz.
Evet, bugün Demirli ve Seklice mahalleleri için önemli bir kazanım elde edildi. Ancak bu kazanım yalnızca bu iki mahalleyle sınırlı görülmemeli. Biz Türkiye genelinde verilen doğa ve yaşam alanları mücadelesinin bir parçası olduğumuzu bilerek, bu bilinçle hareket ediyoruz.
Bugün çok mutluyuz. Bu mutluluğumuzun diğer mücadele alanlarımıza da yansımasını diliyoruz.”
MADEN SAHASINDAKİ GÖÇÜK VE ÇALIŞMALAR GÜNDEME GETİRİLDİ
Basın açıklamasının sonunda yeniden söz alan Cevat Aydemir, 2026 Mayıs ayında çöken pasa depolama alanındaki enkazın aradan yaklaşık altı ay geçmesine rağmen kaldırılmadığını ileri sürdü. Aydemir, bentonit madeninin yapışkan ve geçirimsiz yapısı nedeniyle işçilerin ve iş makinelerinin sahada çalışma yapamadığını söyledi.
Aydemir, yağışların artması durumunda daha büyük risklerin ortaya çıkabileceğini savunarak ilgili kurumların maden sahasına yönelik denetim ve yaptırım uygulamadığını öne sürdü.
Cevat Aydemir, konuşmasını şu ifadelerle tamamladı:
“Demirli Mahallesi'ndeki maden ocağında şu anda Eczacıbaşı Esan ne yapıyor? Birkaç cümleyle bunu da ifade etmiş olalım.
2026 Mayıs ayında çöken pasa depolama alanındaki enkazı, aradan yaklaşık 6 ay geçmesine rağmen şirket henüz toparlamış değil. Çünkü bentonit madeninin yapışkan ve geçirimsiz yapısından dolayı maden sahasına çıkılamıyor. İşçiler herhangi bir çalışma yapamıyor. İş makineleri de maden sahasına giremiyor. Üstelik bu durum yalnızca iki günlük yağmurdan kaynaklanıyor.
Yağmurun 5-6 gün, hatta 10-15 gün boyunca yağması durumunda neler yaşanabileceğini hayal bile edemiyoruz. Bir Erzincan İliç faciası yaşanabilir mi? Daha önceki çökmede de bunu dillendirmiştik. Bir kez daha söylüyoruz, böyle bir facia yaşanabilir.
Ancak o çökmeden sonra ne Eskişehir Valiliği ne Çevre, Şehircilik İl Müdürlüğü ne de Odunpazarı Kaymakamlığı şirketle ilgili herhangi bir yaptırımda bulundu. Yetkililer alana, sahaya gitmediler. Şirket ise yalnızca daha az masrafla bu işin içinden nasıl çıkabileceğinin peşindeydi.
Yağmur nedeniyle oluşan çukurlarda biriken suyu ancak bir aylık sürede boşaltabilen bir şirket, orada kapasite artışının, yeni katliamların, yeni faciaların ve yeni ekolojik yıkımın peşinde.
Biz bu mahkeme kararıyla her ne kadar bir kazanım elde etmiş olsak da şirketin bölgedeki çalışmalarını takip etmeye devam edeceğiz. Demirli Mahallesi'nin bu maden tarafından yutulmasına engel olacağız.”
Basın açıklamasında YENİ Parti Eskişehir İl Başkan Yardımcısı Bayram Yumrukaya ve İYİ Parti Odunpazarı İlçe Başkanı Gürol Yer de yer aldı. Demirli Mahallesi’ndeki kapasite artışı projesine ilişkin mahkeme kararının ardından bölge sakinleri ve çevre örgütleri, maden sahasındaki faaliyetlerin ve rehabilitasyon sürecinin takipçisi olacaklarını belirtti.





